वैदेशिक रोजगार गुम्ने खतरासँगै नेपाली अर्थतन्त्रमा यसको असर

शनिबार, जेष्ठ १७, २०७७

चन्द्रसिंह अदै 

वैदेशिक रोजगार गुम्ने खतरासँगै नेपाली अर्थतन्त्रमा यसको असर

कोरोना भारइस संक्रमणको विश्वव्यापी महामारी रोकथाम तथा नियन्त्रण गर्न विश्व लकडाउनमा छ । जसको कारण विश्वको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रुपमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ ।

आफू कार्यरत देशको अर्थतन्त्र प्रभावित भएकाले वैदेशीक श्रममा रहेका लाखौँ श्रमिकहरूको रोजगारी गुम्ने अवस्था छ । यो समस्या नेपाली श्रमिकमा पनि छ । कोरोना संक्रमणको अन्त्यपछि जब दैनिक जीवन सामान्य अवस्थामा फर्किन्छ तब नेपालमा लगभग ५० प्रतिसत नीजि कम्पनीहरुले कर्मचारी बिदा गर्ने छन् बा ६ महिनको लागि वीना तलब बिदा दिनेछन् । यो अनुमान निश्चित छ ।

यस्तै लाखौँ संख्यामा नेपालीहरू रहेका कतार, साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कुवेत, बहराईन, ओमण्नजस्ता देश र दक्षिणपूर्वी एशीयाको मलेशियालगायत बिदेशबाट १० देखि १५ लाख नेपाली श्रमिकहरुले सधैंको लागि रोजगारी गुमाउन सक्ने जोखिम बढेको छ । लगभग १० लाख नेपाली श्रमिकले आधा तलवमा काम गर्न बाध्य हुनेछन् ।

विश्वमा लकडाउन बढ्दै गएपछि अथवा कोरोना महामारी लम्बिदै जाँदा रोजगारी गुम्ने खतरा कम भएका श्रमिकहरु पनि चिन्तामा पर्न थालेका छन् । रोजगार गुमाएका वा गुम्ने खतराको सामना गरेका श्रमिकहरुको त के कुरा, जागिर सङ्कटमा नपरेकाहरू पनि यतिखेर मिलेसम्म नेपाल फर्किन खोजिरहेका छन् । यसले नेपाली रेमिटान्समा ठूलो असर पार्ने जोखिम बढेको छ । बिदा लिएर बसेका श्रमिकहरुका समस्या लकडाउन बढेपछि विना तलब कम्पनीले बिदा दिएपछि निराश भएर विदेशमा नै बाध्यताले बसेका श्रमिकहरु परिस्थितीमा सुधार हुने अपेक्षामा छन् ।

यतिबेला उनीहरु सबैभन्दा मर्कामा छन् । ति श्रमिकहरुले न त तलब पाएका छन् ।, न त नेपाल फर्कन सक्ने अवस्थामा छन् ।, न त सरकारले उनीहरुको उद्धारमा अग्रसरता देखाएको छ । उनीहरु कहिले लकडाउन खुला र नेपाल फर्कौला भनेर दिन कुरिरहेका छन् ।

लकडाउन खुलेपछि पनि नेपाल फर्कने नेपालीहरुको टिकट भाडा दुईगुणा बढ्नेछ । एकतर्फी टिकेट मूल्य कम्तिमा पनि ५० हजार ८० हजारसम्मा हुने अनुमान छ । यस्तो समस्यामा सरकारले के सहयोग गर्न सक्छ ? सरकारले गर्न सक्ने सहयोगमा कन्जुस्याईँ गर्न हुँदैन । भएको पैसा पनि बसेर खाँदा सकिएकाले नेपाल फर्कन उनीहरुसँग टिकेटको मूल्य दुई गुणा तिर्ने पैसा हुँदैन । यस्तो अवस्थामा सरकारले मन खोलेर वैदेशीक रोजगारमा रहेका श्रमिकको उद्धार गर्नुपर्छ । भिजिट भिसामा गएर काम गर्नेहरु पनि ठूलो समस्यामा परेका छन् ।

जो अजद भिसा लिएर बसेका थिए । उनीहरु पनि ठूलो समस्यामा परेका छन् । नेपाल फर्केपछिको अबस्था लगभग धेरै नेपालीहरुको छ । केही समयको लागि नेपाल फर्कने अवस्था र यसले पार्ने असरको वास्तविक स्तर मूल्याङ्कनपछि थाहा हुने छ । त्यसले अर्थतन्त्रलाई सामान्य अवस्थामा आउन अझ थुप्रै वर्ष लाग्ने भएकाले नेपालले आफ्नो स्वतन्त्र मूल्याङ्कन गर्दै नागरिकको भविष्यबारे सरकारले ल्याउने नीतिको मुख्य भूमिका हुन्छ ।

सरकारले नेपाल फर्कने श्रमिकहरुको रोजगारीको लागि असल नीति निर्माण गरेको अवस्थामा विदेशमा रोजगार गुमाएर नेपाल फर्केका श्रमिकहरुको लागि निक्कै राम्रो हुन्छ । अहिले वैदेशीक रोजगारीमा गएका नेपालीहरुको रेमिट्यान्सबाट वर्षेनी २० खर्ब रुपैयाँ नेपाल भित्रने गरेको छ । यसले मुलुकको अर्थतन्त्रलाई बलियो साथ दिने रकम हो । आज त्यही रकम पठाउने श्रमिक मर्कामा परेका छन् । सरकारले यसलाई गम्भिरताका साथ लिनुपर्छ ।

नेपाल आउन चाहने नेपालीहरुलाई तत्काल नेपाल फर्काउँदा उनीहरुसँगै कोरोना भाइरस थप भित्रने सम्भावना छ । सरकारले यो कुरा बुझेर नै नेपालीहरुलाई खाडी मुलुकबाट उद्धार गर्न सरकारले आनाकानी गरेको छ । स्वदेशी नेपालीहरुलाई कोरोना जोखिमबाट सुरक्षित राख्न सरकारले कोरोना अक्षय कोष स्थापना गरेको छ । सो कोषमा अहिलेसम्म दुई अर्बभन्दा बढी रकम जम्मा भएको छ । तर, त्यो रकम कोरोना रोकथामको लागि प्रयोग भएको पाइँदैन ।

सरकारले कोरोना संक्रमणको आशंका भएकाहरुलाई क्वारेनटाईनमा राखेको छ । यो सकारात्मक पनि छ । यदि कोरोना संक्रमणको आशंका भएकाहरुलाई सुरक्षित रुपमा राखिएन भने त्यसले झन् भयावह स्थिती ल्याउन सक्छ । नेपाल फर्किनेलाई रोजगारी अहिले भारतबाट धमाधम नेपालीहरु स्वदेश फर्किरहेका छन् । कतिले सधैंको लागि रोजगारी गुमाएर फर्किएका छन् । लक डाउन खुलेपछि अन्यदेशका नेपालीहरु पनि धमाधम स्वदेश फर्किने छन् । त्यसमा अधिकांशले रोजगारी गुमाउने छन् ।

यदि सरकारले बेलैमा रोजगारी गुमाएर स्वदेश फर्कनेहरुको लागि रोजगारीको योजना बनाएर भने बेरोजगारी युवाको आक्रोशको सामना गर्न सरकारलाई मुस्किल पर्नेछ । रोजगारी गुमाएर स्वदेश फर्कनेहरु सरकारबाट ठूलो अपेक्षा राख्छन् । यो स्वाभाविक पनि छ ।

बेरोजगार युवाहरुको व्यवस्थापनमा सरकारले अहिलेदेखि नै गम्भिर भएर योजना बनाउनुपर्छ । युवाहरुलाई अवसर दिनुपर्छ । उत्पादनको क्षमता बढाउँदै बजारीकरणलाई फराकिलो बनाउनुपर्छ । युवाहरुलाई व्यापार र उत्पादनसम्बन्धि तालिमको व्यवस्था गर्नुपर्छ । दक्ष युवालाई पाँचदेखि दश लाखसम्मको कम ब्याजदरमा ऋण उपलव्ध गराउनुपर्छ । युवाले उत्पादन गरेका सामानहरुको प्रयोग गर्न तथा गराउन सरकारले ठोस योजना बनाउनुपर्छ । दक्ष जनशक्तिले स्वदेशमा नै उत्पादन गरेका बस्तुको सरकारले बजारीकरण गर्न नसकेको अवस्थामा रोजगारीका अवसरहरुले पूर्णता पाउने छैनन् । कोरोना संकटलाई चिरेरै भए पनि विदेशमा रहेका अधिकांश नेपालीहरु स्वदेश फर्कन आतुर छन् । उद्धारका निम्ति सरकारको अपेक्षा गरेर बसेका छन् । उनीहरुको उद्धारमा सरकारले चासो नदेखाउँदा स्वदेशमा मात्र होइन प्रवासमा पनि सरकारको आलोचना भइरहेको छ । तसर्थ कोरोना महामारीलाई अवसरको रुपमा लिई सरकारले स्वदेश फर्कने युवाहरुको दक्षतालाई यसरी व्यवस्थापन गर्न सक्छ ।

१. विदेशबाट फर्कने युवाहरुलाई रोजगार उपलव्ध गराउन सरकारले पोशाकमा स्वदेशी उत्पादनलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । स्वदेशमा नै उत्पादन भएका लत्ताकपडा विद्यार्थी, शिक्षक, सरकारी कर्मचारी, सेना, प्रहरी आदिले प्रयोग गर्ने हो भने धेरै नेपालीहरुले स्वदेशमा नै रोजगारी पाउँनेछन् ।

२. सिलाई पेशामा विशेषत महिला लच्छित सरकारी कपडा सिलाई तथा बुनाई उद्योग सञ्चालनमा ल्याउने हो भने महिलाहरु पनि आत्मानिर्भर भई देशको अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान दिन सक्छन् ।

३. सरकारले पहाडमा सिमेन्ट उद्योग सञ्चालन गरेर धेरै युवाहरुलाई स्वदेशमा नै रोजगारी दिँदै सिमेन्टमा मुलुकलाई आत्मानिर्भर गराई मुलुकको अर्थतन्त्रमा टेवा पुर्याउन सक्छ ।

४. दिशा, पिसाव संकलन गरी त्यसबाट ग्याँस उत्पादन गर्ने सरकारले लक्ष्य लिएमा ५० हजार युवाले रोजगार पाउँछन् भने दश हजार घरधुरीले सहजै रुपमा ग्याँस पाउँछन् ।

५. हिमाल पग्लिएर बगेका नदीहरुबाट पानी संशोधन गरी मिनरल वाट बनाएर स्वदेशमा खपत तथा विदेशमा निर्यात गर्ने हो भने कम्तिमा पनि एक लाख युवाले रोजगार पाउँछन् ।

समय अहिले पनि छ । बितिसकेको छैन । कोरोना महामारी झन् बढ्ने सम्भावना छ । तसर्थ सरकारले यस कोरोना महामारीलाई अवसरको रुपमा लिई विदेशमा रोजगारी गुमाएर स्वदेश फर्कने युवाहरुलाई बेलैमा व्यवस्थापनको योजना बनाए मुलुकले काँचुली फेर्न सक्ने यो सुनौलो अवसर हो ।

सम्बन्धित

Related Posts

तपाईको प्रतिक्रिया

प्रतिकृया दिनुहोस

Your email address will not be published. Required fields are marked *


Copyright © 2015 ::NA Media Pvt. Ltd.::